Δεν επανήλθα να γράψω τις σκέψεις εδώ, μετά την τελευταία ανάρτησή μου της προηγούμενης -πολιτικά επεισοδιακής- Τετάρτης. Ο λόγος είναι ότι αφ' ενός προσπαθούσα να χωνέψω τα γεγονότα που μεσολάβησαν έως σήμερα και αφ' ετέρου να αφουγκραστώ και τον αντίκτυπο αυτών των γεγονότων γύρω μου. Σαν ένας μικρός δημοσκόπος... Κυριότερα όμως περίμενα το χθεσινό απόγευμα, να παρακολουθήσω τις προγραμματικές δηλώσεις του νέου, διορισμένου, πρωθυπουργού της χώρας. Ανεξαρτήτως του τι άποψη διαμόρφωνα όλες αυτές τις μέρες σταδιακά, για τον νέο πρωθυπουργό, για το νέο κυβερνητικό σχήμα και για τις προοπτικές της χώρας σε αυτή τη φάση, θεωρούσα ορθό να περιμένω πρώτα να ακούσω τις προγραμματικές δηλώσεις, τουτέστιν την επίσημη τοποθέτηση της νέας κυβέρνησης, για να μπορώ να εκτιμήσω και να σχολιάσω κατόπιν πιο ακριβοδίκαια...
Αφού άκουσα την ομιλία των προγραμματικών δηλώσεων του κ. Λουκά Παπαδήμου, μπορώ πλέον να πω ότι, αν και άφηνα ένα μικρό περιθώριο έκπληξης, δεν άκουσα τελικώς κάτι που δεν περίμενα να ακούσω. Ο πρωθυπουργός παρουσιάστηκε σοβαρός, με ρυθμικό και μετρημένο λόγο και με αναμενόμενο τρακ που μετουσιώθηκε σε αρκετά σαρδάμ. Έμπειρος ομιλητής ο ίδιος, ήταν απλώς λίγο έξω από τα νερά του χθες, ανάμεσα σε όλα αυτά τα τεράστιου ...πολιτικού βάρους προσωπα της ελληνικής βουλής! Αν εξαιρέσουμε τον συγκρατημένο τρόπο διατύπωσης, χωρίς τις θριαμβολογίες και τις φανφάρες του πρόσφατου παρελθόντος και το γεγονός ότι έλειψαν οι αναδρομές στο παρελθόν και ο καταγγελτικός λόγος, τίποτε από όσα ακούσαμε δεν τα ακούγαμε για πρώτη φορά. Κατ' ουσίαν, επανέλαβε όλα όσα έχουμε ακούσει κατά κόρον ενόψει της νέας δανειακής σύμβασης που καλείται η κυβέρνηση να υπογράψει. Να μην πάνε χαμένες οι θυσίες του ελληνικού λαού, είπε. Μίλησε για αλληλεγγύη των ευρωπαϊκών κρατών και για συστράτευση όλων των πολιτών στον κοινό σκοπό της παραμονής της Ελλάδας στην ευρωζώνη. Σημείωσε επίσης ότι θεωρεί δυσανάλογο το βάρος που επωμίζεται αυτή η κυβέρνηση σε σχέση με την προγραμματισμένη διάρκειεα της θητεία της. Δεν παρέλειψε φυσικά να αναφερθεί στο ενιαίο μισθολόγιο και την εργασιακή εφεδρεία που έχουν ήδη ξεκινήσει, όσο και στην ανάγκη των ιδιωτικοποιήσεων, την ολοκλήρωση του ανοίγματος των κλειστών επαγγελμάτων, την εκμετάλλευση των ενεργειακών πηγών της χώρας κλπ. κλπ.
Ποια είναι όμως η ουσία των πραγμάτων;
Το πολιτικό σύστημα είχε διαγνώσει από καιρό πως τα αναγκαία μέτρα για την απρόσκοπτη διαιώνιση των μνημονίων με τους δανειστές μας και των δανειακών συμβάσεων που ως μονόδρομος μας επιβάλλονται έξωθεν, δεν θα ήταν εύκολο να περάσουν, να εφαρμοσθούν και να αποδώσουν αυτά που οι φωστήρες της οικονομίας θεωρούν πως πρέπει να προκύψουν. Ο βασικός λόγος γι' αυτό δεν έγκειται μόνον στην εύλογη αντίδραση του κόσμου προς τα βάναυσα οικονομικά μέτρα, αλλά και στην εξίσου εύλογη αγανάκτηση του κόσμου προς τους αναξιόπιστους, ανακόλουθους και ανέντιμους πολιτικούς που θα έρχονταν να επιβάλλουν αυτά τα μέτρα. Με αυτές τις παραμέτρους, το πολιτικό σύστημα θα μπορούσε πολύ εύκολα να καταστεί υπό διωγμό με απρόβλεπτες συνέπειες για την ομαλή συνέχεια της πορείας της χώρας.
Επομένως έπρεπε να βρεθεί ο κατάλληλος άνθρωπος, την κατάλληλη στιγμή, στην κατάλληλη θέση για να δρομολογηθούν οι εξελίξεις όσο το δυνατόν πιο ομαλά, πάντα σύμφωνα με το πνεύμα των δανειστών μας και των πολιτικών μας που συζητούν μαζί τους. Ο κ. Παπαδήμος, έγκριτος στους οικονομικούς κύκλους που κυκλοφορεί, έμοιαζε καλή και ιδανική περίπτωση. Συγκεντρώνει κύρος ως προσωπικότητα, έχει γερές πλάτες στο παγκόσμιο οικονομικό γίγνεσθαι και σίγουρα έχει εμπειρία χειρισμού δύσκολων οικονομικών συνθηκών. Επιπλέον, σαν οικονομικός και όχι πολιτικός παράγοντας, θα μπορεί να φαίνεται ότι αποφασίζει και δρα αποστασιοποιημένος από την σαθρή πολιτική και κομματική κατάσταση της χώρας, με τρόπο ώστε να μην συγκεντρώνει εύκολα επάνω τα "πυρά" των αγανακτισμένων πολιτών από τα βίαια οικονομικά μέτρα που θα ακολουθήσουν την κύρωση της νέας δανειακής σύμβασης. Επεβλήθει λοιπόν ο άνθρωπος αυτός έξωθεν στο πολιτικό σύστημα ως η έσχατη λύση, πριν οι απίστευτες παλινωδίες και οι απαράδεκτες κινήσεις του τέως πρωθυπουργού οδηγήσουν τη χώρα σε πολύ επικίνδυνες ατραπούς. Επικίνδυνες για εμάς αλλά και για την υπόλοιπη ευρωζώνη.
Το σίγουρο είναι πως ακόμα και στα τρία συμπράττοντα κόμματα, υπάρχουν, και θα υπάρξουν και δυνατότερες στο μέλλον, πολλές φωνές διαμαρτυρίας και για την θεσμική επιβολή Παπαδήμου αλλά και για το πρόγραμμα που αυτός θα ακολουθήσει. Και το πρόγραμμα αναμένεται να είναι βαρύ και ο πρωθυπουργός άτεγκτος. Μπορεί να δείχνει low profile τώρα στην αρχή, αλλά θεωρώ πως στη συνέχεια θα δείξει ότι έχει πυγμή και θα κάνει τα πάντα προκειμένου να εφαρμόσει όλα όσα έχουν ζητήσει οι δανειστές μας. Εξάλλου στο μικρό διάστημα της θητείας του, ακόμα κι αν αυτό παραταθεί λίγο παραπάνω από τις 19/2/2012, έχει πολλά πράγματα να εφαρμόσει και να προλάβει να δει να λειτουργούν. Ενόσω λοιπόν θα δυναμώνουν οι φωνές διαμαρτυρίας ακόμα και μέσα από τα συμπράττοντα κόμματα, θα λάβει χώρα και η επόμενη φάση: ο διαχωρισμός των παραδοσιακών κομμάτων και η ανασύνθεσή τους σε νέα σχήματα. Απ' ό,τι διαβάζω, αυτό ήταν ένα σχέδιο που υπήρχε από πιο παλιά και που οι τρέχουσες συγκυρίες της γενικευμένης αμφισβήτησης προς τα υπάρχοντα πολιτικά σχήματα το κάνει πιο εύκολα υλοποιήσιμο. Θα πει κανείς: μακάρι, να προκύψουν νέα σχήματα με νέους ανθρώπους.Όχι όμως. Θα προκύψουν νέα σχήματα, ανακυκλώνοντας όμως τους περισσότερους από τους ίδιους ανθρώπους. Διακινδυνεύω την πρόβλεψη ότι στις επερχόμενες εκλογές, όποτε και αν γίνουν αυτές, δεν θα προκύψει αυτοδυναμία - ούτε κάποια βιώσιμη συνεργασία και ενδεχομένως ο κ. Παπαδήμος (που το πιο πιθανό είναι να μην έχει ως τότε προλάβει να ολοκληρώσει το έργο του) να εμφανιστεί ξανά εγγυητής της ομαλότητας και της "καλής" προς τα ευρωπαϊκά fora παρουσίας μας, να αναλάβει εκ νέου να χειραγωγήσει "τα παιδιά" του κοινοβουλίου που θα τρώγονται λυσσασμένα και να προχωρήσουν κάπως έτσι τα πράγματα...
Ο βασικός παρονομαστής σε όλα αυτά είναι οι συνέπειες που θα έχουν σε εμάς, στην καθημερινότητά μας και στην επιβίωσή μας. Θεωρώ πως τα δύο χρόνια που πέρασαν ήταν "προπαρασκευαστικά" και πως από εδώ και στο εξής μπαίνουμε στις βασικές δυσοίωνες εξελίξεις, σε μια αρένα στην οποία θα ματώσουμε αρκετά... Επιπλέον, να είμαστε σίγουροι, πως όσο η ευρωζώνη θα νοιώθει όλο και περισσότερους κλυδωνισμούς (λόγω των αγορών και των νέων επόμενων θυμάτων τους), τόσο οι πιέσεις προς στη χώρα μας θα είναι μεγαλύτερες και βιαιότερες. Το παγκόσμιο ζητούμενο σε μια γενικευμένη περίοδο κρίσης είναι, ως γνωστόν, η διάσωση του τραπεζικού συστήματος. Ενός συστήματος που βασίζεται σε ένα και μόνο σημείο, ιδιαίτερα ασθενές αλλά και τόσο "προστατευμένο": την πίστη. Οι τράπεζες συναλλάσσονται παγκοσμίως με βάση την τραπεζική πίστη, το αντίκρυσμα των αποθεμάτων τους και τη δανειοδοτική τους ικανότητα με βάση τις επενδύσεις των αποθεμάτων τους. Αν χαθεί μέρος ή και ολόκληρη η τραπεζική πίστη, όπως έγινε στο κραχ της Αμερικής to 1930 ή και σχετικά πρόσφατα με την υπόθεση της Lehman Brothers, τότε καταρρέει σαν χιονοστιβάδα ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα. Προφανώς, η ευημερία και η προοπτική του κόσμου είναι πάντοτε σε δεύτερη μοίρα. Επομένως, σε περίοδο οικονομικής κρίσης, να έχεις ως κυβερνήτη ένα υψηλόβαθμο οικονομικό παράγοντα και όχι έναν πολιτικό, μπορεί σε πρώτη ανάγνωση να εμπνέει μια εμπιστοσύνη χάρις στις ειδικές γνώσεις του πρώτου, όμως εμπνέει ταυτόχρονα και μεγάλο φόβο διότι οι οικονομικοί εφαρμοστές (αντίθετα με πολλούς οικονομικούς μελετητές) είναι ισοπεδωτικοί και μονολιθικοί.
Μπορεί ο νέος πρωθυπουργός να συνοψίζει το πλούσιο βιογραφικό του σε μια φράση "καλός στρατηγικός οικονομικός διαχειριστής" και αυτό να φαντάζει ελπιδοφόρο, είναι όμως πέραν από ό,τι άλλο ένα "οικονομικός εφαρμοστής" και ως τέτοιος εστάλει εδώ: όχι να διαχειριστεί (και υπό αυτήν την έννοια να διαπραγματευτεί κιόλας) αλλά να εφαρμόσει. Και η εφαρμογή θα είναι σκληρή, όπως παντού και πάντοτε σε αντίστοιχες περιπτώσεις...
Γιάννης Δ.
